İş Kazası Tazminat Hesaplama Nasıl Yapılır? 2026
İş kazası tazminat hesaplama, işçinin yaşı, maaşı, maluliyet oranı ve kusur durumuna göre yapılır. Bu hesaplama TRH 2010 yaşam tablosu ve aktüeryal yöntemler esas alınarak, mahkemenin atadığı bilirkişi tarafından gerçekleştirilir. Maddi tazminat gelir kaybını ve tedavi masraflarını, manevi tazminat ise acı ve elemi karşılar. Geçici iş göremezlik, sürekli iş göremezlik ve destekten yoksun kalma olmak üzere farklı tazminat türleri vardır.
İş Kazası Tazminat Hesaplama Nasıl Yapılır?
İş kazası tazminat hesaplama, işçinin uğradığı maddi ve manevi zararın tespiti için yapılan aktüeryal bir işlemdir. 5510 sayılı Kanun’un 13. maddesine göre iş kazası, sigortalının işyerinde veya iş dolayısıyla maruz kaldığı ve sağlığını bozan olaydır. İşçi bu kaza sonucu geçici veya kalıcı iş göremez hale gelirse veya hayatını kaybederse tazminat hakkı doğar. Hesaplamayı dört ana faktör etkiler: işçinin yaşı, brüt maaşı, maluliyet oranı ve kusur oranı. Aktüeryal hesaplama, gelecekteki gelir kaybının bugünkü değere indirgenmesidir; bu indirgeme sırasında yaklaşık %25-35 oranında bir azalma oluşur, çünkü ileride ödenecek para bugün peşin ödendiğinde daha düşük bir tutara karşılık gelir.
İş Kazası Tazminat Türleri Nelerdir?
İş kazası sonrası talep edilebilecek beş tazminat türü vardır. Maddi tazminat, tedavi giderleri ve gelir kaybı kalemlerini içerir ve somut belgelerle ispatlanır. Manevi tazminat acı ve elemin karşılığıdır; sabit bir formülü yoktur, hakim maluliyetin ağırlığına ve kazanın şiddetine göre takdir eder. Geçici iş göremezlik tazminatı tedavi süresince kaybedilen geliri, sürekli iş göremezlik tazminatı ise kalıcı maluliyet sonrası ömür boyu gelir kaybını karşılar. Destekten yoksun kalma tazminatı ölüm halinde ailenin talep edeceği tazminattır; pay oranları hak sahibi sayısına göre değişir, sabit bir yüzde değildir.
- Maddi tazminat: Tedavi masrafları, gelir kaybı (aktif ve pasif dönem), ekonomik geleceğin sarsılması
- Manevi tazminat: Acı, elem, yaşam kalitesindeki düşüş; hakimin takdirine bağlıdır
- Geçici iş göremezlik tazminatı: Tedavi süresince kaybedilen gelir
- Sürekli iş göremezlik tazminatı: Kalıcı maluliyet sonrası ömür boyu gelir kaybı
- Destekten yoksun kalma tazminatı: Ölümlü iş kazası halinde ailenin ekonomik kaybı; hesaplama detayı ayrı bir rehberde ele alınmıştır
Maddi ve manevi tazminat birlikte talep edilebilir; ayrı kalemlerdir ve toplanır.
İş Kazası Tazminat Hesaplamayı Etkileyen Faktörler
İş kazası tazminat hesaplama sürecinde dört ana kriter birlikte değerlendirilir ve her biri tazminat miktarını doğrudan etkiler.
- Yaş: Genç işçi daha uzun süre çalışacağı için daha uzun bir gelir kaybı dönemi hesaplanır; bakiye ömür TRH 2010 yaşam tablosuna göre belirlenir.
- Brüt maaş: Son 12 aylık ortalama brüt ücret esas alınır; prim ve ikramiye gibi düzenli ek ödemeler dahildir. Maaş belgelenemezse Yargıtay asgari ücreti esas alır; 2026 yılı brüt asgari ücret 33.030 TL’dir.
- Maluliyet oranı: Sağlık Kurulu tarafından belirlenir ve işçinin iş gücündeki kalıcı kaybını yüzde olarak gösterir.
- Kusur oranı: Kazanın oluşumunda işveren ve işçinin sorumluluğunu belirler. İşveren gerekli iş güvenliği önlemlerini almamışsa genellikle yüksek oranda kusurlu bulunur; işçinin kusuru varsa tazminat o oranda azalır, ancak işçi tam kusurluysa tazminat hakkı doğmaz.
İş Kazası Maluliyet Oranları Tablosu
Maluliyet oranı, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği’ndeki A-E cetvellerine göre Sağlık Kurulu tarafından belirlenir. Oran, vücuttaki kalıcı iş gücü kaybını yüzde olarak gösterir; aynı yaralanma farklı kişilerde farklı oran alabilir çünkü meslek, yaş ve yaralanmanın şiddeti dikkate alınır. Aşağıdaki oranlar genel referans amaçlıdır, kesin oran her zaman Sağlık Kurulu raporuna göre belirlenir.
- Bir kolun tam kaybı: yaklaşık %60-70 (kesim seviyesine göre değişir)
- İki kolun veya iki bacağın tam kaybı: %100 (tam iş göremezlik)
- Bir bacağın tam kaybı: yaklaşık %50-60
- Bir gözün tam körlüğü: yaklaşık %35 (diğer göz sağlamsa)
- İki gözün tam körlüğü: %100
- İşaret parmağı veya başparmak kaybı: yaklaşık %10-20
- İki kulakta tam işitme kaybı: yaklaşık %50
- Bir böbreğin kaybı: yaklaşık %25
- Ağır bel fıtığı veya omurga hasarı: yaklaşık %10-40, hasarın ağırlığına göre
Oran %10’un altında çıksa bile bu, tazminat hakkının olmadığı anlamına gelmez; %10 sınırı sadece SGK’nın aylık gelir bağlaması için geçerlidir. Bu konudaki Yargıtay yaklaşımı aşağıdaki “Yargıtay Kararları” bölümünde ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
İş Kazası Tazminat Hesaplama Örneği
Her dosya kendine özgüdür; bu örnek iş kazası tazminat hesaplama yönteminin nasıl işlediğini göstermek içindir, gerçek bir dava sonucu değildir. 35 yaşında, aylık brüt 30.000 TL kazanan, %30 maluliyet oranı verilen bir işçi için hesaplama şu bileşenlerden oluşur: yıllık brüt gelir (360.000 TL), maluliyet oranı ve her yıl için ayrı uygulanan artırım/iskonto oranı. İlk yıl için kayıp (360.000 × 0,30) / 1,08 ≈ 100.000 TL’ye karşılık gelir; bu hesap bakiye ömür boyunca her yıl tekrarlanır ve toplanır. Buna tedavi giderleri eklenir, kusur oranı düşülür; hakimin takdirine bağlı manevi tazminat ayrıca hükmedilir.
İş Kazası Tazminat Davası Nasıl Açılır?
İş kazası tazminat hesaplama sonrasında ortaya çıkan tutar için işçi veya ölüm halinde yakınları dava açabilir. İş sözleşmesi varsa İş Mahkemesi, yoksa Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir. Yetkili mahkeme işverenin yerleşim yeri, kazanın olduğu yer veya davalının ikametgahı olabilir; davacı bu üçünden birini seçebilir. Zamanaşımı, zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl, kaza tarihinden itibaren ise 10 yıldır; maluliyet oranı kesinleşmemişse kısa süre rapor tarihinden başlar. Dava harçsızdır ve avukat tutmak zorunlu değildir; ancak hesaplamalar teknik olduğu için çoğu davacı avukatla ilerler.
İş Kazası Tazminat Alma Süreci
Kaza anında hemen sağlık kuruluşuna gidip rapor alınmalı, olay kolluk kuvvetlerine bildirilmeli, mümkünse kaza yeri ve yaralanmanın fotoğrafı çekilmeli ve tanık bilgileri not edilmelidir; bu belgeler sonradan ispat için önemlidir. İşverenin SGK’ya 3 iş günü içinde bildirim yapıp yapmadığı kontrol edilmeli, yapılmamışsa işçi kendisi başvurabilir. Tedavi tamamlandıktan sonra Sağlık Kurulu sevkiyle maluliyet raporu alınır; rapor düşük çıkarsa 15 gün içinde itiraz edilebilir.
Dava açıldıktan sonra mahkeme bir bilirkişi atar; bilirkişi TRH 2010 tablosu ve aktüeryal yöntemle hesap raporu hazırlar. Taraflar rapora itiraz edebilir ve tanık dinletebilir. Karar kesinleştikten sonra işverene icra takibi başlatılabilir. Dava açmak işten çıkarma nedeni oluşturmaz.
İş Kazası Tazminat Hesaplama Yargıtay Kararları
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 10.04.2025, E. 2024/7396, K. 2025/5574: Sürekli iş göremezlik oranı %0 çıksa dahi, sigortalının kaza nedeniyle istirahatli kaldığı süreler için ücret kaybı doğduğuna ve bu zararın tazmin edilmesi gerektiğine hükmedilmiştir.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 04.12.2024, E. 2023/14467, K. 2024/12362: Maluliyet oranının %0 olması halinde dahi, geçici iş göremezlik dönemi için tazminat hesabı yapılması gerektiğine; bu hususun göz ardı edilerek davanın reddedilmesinin isabetsiz olduğuna karar verilmiştir.
Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, 14.04.2010, E. 2009/3569, K. 2010/4335: Geçici iş göremezlik durumunun sürekli iş göremezlik oranından bağımsız değerlendirilmesi gerektiğine, tedavi sürecinde çalışılamayan süreler için ayrıca maddi zarar tespiti yapılması gerektiğine hükmedilmiştir.
Bu üç karar birlikte, maluliyet oranı düşük veya sıfır çıksa bile işçinin gerçek zararının (özellikle tedavi ve istirahat dönemindeki gelir kaybının) tazmin edilmesi gerektiğini gösterir; %10 sınırı yalnızca SGK’nın sürekli gelir bağlaması için bir eşiktir, işverenden talep edilecek tazminat için böyle bir alt sınır yoktur.
Sıkça Sorulan Sorular
İş kazası tazminatı ne kadar sürede ödenir?
Mahkeme kararı kesinleştikten sonra işveren 30 gün içinde ödemelidir; ödemezse icra takibi başlatılır. Dava süreci genellikle 1-2 yıl, sonrasındaki icra süreci ise ayrıca birkaç ay sürebilir.
SGK iş kazası tazminatı öder mi?
Hayır, SGK maddi/manevi tazminat ödemez; yalnızca geçici iş göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik geliri bağlar. Tazminat işverenden talep edilir; SGK’nın yaptığı ödemeler tazminattan mahsup edilir.
İşçinin kusuru varsa tazminat nasıl etkilenir?
Kusur oranının etkisi “Faktörler” bölümünde açıklanmıştır. Kusur oranını genellikle bilirkişi veya iş müfettişi raporu belirler; işçi bu rapora itiraz edip yeniden inceleme talep edebilir.
Taşeron işçisi kimden tazminat alır?
Hem asıl işverenden hem alt işverenden (taşeron) talep edilebilir; ikisi müteselsilen sorumludur. Taşeron ödeyemez veya iflas ederse alacak asıl işverenden tahsil edilir.
Ölümlü iş kazasında kimler dava açabilir?
Eş, çocuklar ve anne-baba destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir; kardeşler de düzenli destek aldıklarını ispatlarsa talep edebilir. Pay oranları hak sahibi sayısına göre değişir, sabit bir yüzde değildir.
TRH 2010 yaşam tablosu nedir?
Türkiye’ye özgü ortalama yaşam sürelerini gösteren, TÜİK verileriyle hazırlanmış tablodur. Bilirkişi bu tabloya göre bakiye ömrü hesaplar; Yargıtay tazminat hesaplamalarında bu tabloyu esas alır.
Tedavi masrafları tazminata dahil midir?
Evet; hastane, ilaç, ameliyat, fizik tedavi, protez, bakıcı ücreti ve gerekiyorsa psikolojik tedavi giderleri tazminata eklenir. Tüm faturaların saklanması ispat açısından önemlidir.
İşsizlik maaşı ile iş göremezlik ödeneği aynı şey mi?
Hayır, farklı ödemelerdir. İş kazası sonrası çalışamayan işçi SGK’dan geçici iş göremezlik ödeneği alır; işsizlik maaşı ise işten çıkarılma durumunda verilir ve ayrı bir sistemdir.
İşveren iş kazası raporunu vermezse ne yapılır?
İşçi SGK’ya dilekçeyle doğrudan başvurabilir. Rapor hâlâ düzenlenmezse “iş kazası tespit davası” açılabilir; mahkeme olayın iş kazası olduğuna karar verirse ardından tazminat davası açılabilir.
İşverenin mali sorumluluk sigortası varsa tazminat kimden istenir?
Sigorta varsa hem işverene hem sigorta şirketine dava açılabilir. Sigorta şirketi ödemezse ona da icra takibi yapılabilir; poliçe kapsamı önceden kontrol edilmelidir.
Mahkeme kararına itiraz edilebilir mi?
Evet. Karar yetersiz bulunursa 2 hafta içinde istinafa (Bölge Adliye Mahkemesi), gerekirse ardından temyize (Yargıtay) başvurulabilir; her aşama birkaç ay ile bir yıl arası sürebilir.
Manevi tazminat miktarı nasıl belirlenir?
Sabit bir formül yoktur; hakim maluliyetin ağırlığını, yaşı, işverenin kusur derecesini ve kazanın şiddetini birlikte değerlendirerek takdir eder. Aynı maluliyet oranı için bile davadan davaya farklı tutarlar hükmedilebilir.
İş kazası tazminatı vergiye tabi midir?
Hayır, mahkeme kararıyla alınan maddi ve manevi tazminat gelir vergisinden ve damga vergisinden muaftır; alınan tutarın tamamı hak sahibine kalır.
İşlemiş dönem ve işleyecek dönem arasındaki fark nedir?
Bu ayrım, aktif/pasif dönemden farklıdır. İşlemiş dönem, kaza tarihi ile hesaplama/dava tarihi arasındaki geçmiş süreyi kapsar ve bu dönemin geliri bilinir, kesin olarak hesaplanır. İşleyecek dönem ise hesap tarihinden sonrasını kapsar ve aktüeryal tahmine (TRH 2010, artırım/iskonto) dayanır; bu iki dönem ayrı hesaplanıp toplanır.
Aktif dönem ve pasif dönem ne anlama gelir?
Aktif dönem, işçinin fiilen çalışacağı kabul edilen dönemdir ve gerçek ücret esas alınır. Pasif dönem ise emeklilik sonrası dönemdir ve bu dönem için asgari ücret esas alınır; ikisi ayrı hesaplanıp toplanır.
İlgili Rehberler
Mevzuat için 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve 5510 sayılı Kanun metinlerine, güncel oranlar için SGK’nın resmi sitesine bakılabilir.