İş Kazası Tazminatı Hakları ve Dava Süreci 2026 Güncel Rehber
İş kazası tazminatı, işyerinde veya iş nedeniyle yaralanan ya da ölen işçinin uğradığı zararların karşılanması için işverenden talep edilen hukuki haktır. Süreç 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Türk Borçlar Kanunu hükümleri çerçevesinde yürütülür. İşçi yaralanma halinde sürekli iş göremezlik, geçici iş göremezlik ve tedavi giderlerini, ölüm halinde ise yakınları destekten yoksun kalma tazminatını talep edebilir. SGK ödemeleri varsa bile ek tazminat hakkı doğar ve kusurlu işverenin yanı sıra asıl işveren ile taşeron firmalar da sorumludur. Hesaplama yöntemi için iş kazası tazminat hesaplama yazımıza bakabilirsiniz.
İş Kazası Sonrası İlk 24 Saat Yapılması Gerekenler
Doğru belgelendirme sürecin ilk adımıdır. Tedavi için hemen sağlık kuruluşuna gidilmeli ve doktor kayıtlarına “iş kazası” yazdırılmalıdır. İşveren kazayı SGK’ya 3 iş günü içinde bildirmek zorundadır; bildirmezse işçi kendisi başvurabilir. Kaza yerinden mümkünse fotoğraf çekilmeli, tanık isimleri not alınmalı ve varsa güvenlik kamerası kayıtları istenmelidir. Tüm tıbbi raporlar, ilaç faturaları ve ameliyat özetleri saklanmalıdır; bu belgeler olmadan tazminat davası açmak zorlaşır.
İşçilerin Talep Edebileceği İş Kazası Tazminatı Türleri
İş kazası geçiren işçi veya yakınları birden fazla tazminat türü talep edebilir: yaralanmada tedavi giderleri, geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatı ile manevi tazminat; ölümde cenaze giderleri ve destekten yoksun kalma tazminatı. SGK kısmen ödeme yapsa bile eksik kalan kısım işverenden tahsil edilir. Kusurlu işveren, asıl işveren ve taşeron firmalar müteselsilen sorumludur; iş kazası tazminatının tamamı istenen sorumludan tahsil edilebilir.
Yaralanmalı İş Kazasında Alınabilecek Tazminatlar
Yaralanma halinde dört kalem talep edilebilir. Tedavi giderleri hastane, ilaç, ameliyat ve fizik tedavi masraflarını kapsar. Geçici iş göremezlik tazminatı iyileşme sürecinde kaybedilen geliri karşılar. Sürekli iş göremezlik tazminatı maluliyet oranına göre ömür boyu kazanç kaybının bugünkü değeridir; bu hesap sabit bir formülle değil, aktüerya bilirkişisinin TRH 2010 veya PMF 1931 yaşam tablosuyla yaptığı hesaplamayla belirlenir. Manevi tazminat ise acı ve ızdırabın karşılığıdır ve hakimin serbest takdirine bağlıdır, sabit bir tarife yoktur.
Ölümlü İş Kazasında Yakınların Hakları
İşçinin ölümü halinde yakınları destekten yoksun kalma tazminatı alabilir; bu, ölenin yakınlarına sağlayacağı maddi desteğin karşılığıdır. Eş ve çocukların pay oranı, bilirkişi tarafından hak sahibi sayısına ve yaşlarına göre belirlenir; sabit bir yüzde kuralı yoktur. Anne baba, destek gördüklerini ispatlarlarsa pay alabilir. Cenaze masrafları ve her yakın için ayrı manevi tazminat da talep edilir; manevi tazminatta da hakimin takdirine bağlı olduğundan önceden kesin bir tutar öngörülemez.
SGK İş Kazası Bildirimi ve Maluliyet Raporu Alma Süreci
İşveren, kazayı öğrendiği andan itibaren 3 iş günü içinde SGK’ya e-bildirge ile bildirmek zorundadır. Bildirim yapılmazsa işçi veya yakınları SGK İl Müdürlüğüne dilekçeyle başvurabilir. SGK Teftiş Kurulu kaza yerini inceleyip kazanın iş kazası sayılıp sayılmayacağını ve işverenin kusurunu tespit eden bir rapor hazırlar. Tedavi tamamlandıktan sonra SGK Sağlık Kurulu maluliyet oranını belirler; bu rapor genellikle 2-4 ay içinde düzenlenir ve tazminat miktarını doğrudan etkiler.
İş Kazası Tazminat Davası Nasıl Açılır Adım Adım
Dava açmadan önce maluliyet raporunun kesinleşmiş olması gerekir. İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan tazminat davaları arabuluculuk dava şartından istisna tutulmuştur; işçi doğrudan İş Mahkemesine başvurabilir. Mahkeme bilirkişi atar; kusur raporu ve maddi tazminat hesap raporu hazırlanır, bu süreç genellikle 4-6 ay sürer. İlk derece mahkeme süreci ortalama 18-24 aydır. Karara itiraz edilirse Bölge Adliye Mahkemesi ve Yargıtay aşamaları eklenir; ancak ilk derece kararı kesinleşmeden icra takibi başlatılabilir.
İş Kazası Tazminat Davası İçin Gerekli Belgeler
Dava için toplanması gereken belgeler:
- SGK iş kazası bildirimi, Teftiş Kurulu inceleme raporu ve maluliyet raporu
- Tüm hastane kayıtları, ameliyat raporları, taburcu özetleri ve eczane fişleri
- İşe giriş evrakları, SGK hizmet dökümü ve son 1 yılın maaş bordroları
- Kaza yeri fotoğrafları, tanık beyanları ve varsa güvenlik kamera kayıtları
- Ceza davası açıldıysa iddianame ve bilirkişi raporları
- Ölüm halinde vukuatlı nüfus kayıt örneği ve evlilik cüzdanı
İş Kazası Tazminat Davasında Zamanaşımı Süresi
Dava açma süresi kaza tarihinden itibaren 10 yıldır. Kazaya bağlı ceza davası açıldıysa ve ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre geçerlidir. Maluliyet oranı kesinleşmeden zamanaşımı başlamaz; örneğin 2020’de kaza geçirip 2023’te maluliyet raporu alan işçi 2033’e kadar dava açabilir. SGK’nın gelir bağlaması bu süreyi kesmez. Süre uzun görünse de belgelerin taze ve tanıkların erişilebilir olması için erken harekete geçmek ispatı kolaylaştırır.
İş Kazası Davasında Arabuluculuk Zorunlu mu?
Hayır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/3, iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarını zorunlu arabuluculuk kapsamı dışında tutar; işçi doğrudan İş Mahkemesine dava açabilir. Taraflar isterlerse ihtiyari (isteğe bağlı) arabuluculuğa başvurabilir ve bu süreçte taraflar bizzat veya avukatla katılabilir. Bu davalarda kusur oranı ve tazminat miktarı belirsiz olduğundan ihtiyari arabuluculuk çoğu zaman sonuçsuz kalır; işveren teklifleri genellikle mahkemenin hükmedeceği tutarın altında olur.
Yargıtay Kararları İş Kazası Tazminatı İçtihatları
Kalp Krizi İş Kazası Sayılır
Hukuk Genel Kurulu, 13.10.2004, E. 2004/21-529, K. 2004/527: İşyerinde çalışırken geçirilen kalp krizi sonucu ölüm iş kazası sayılır; kanunda aranmayan “dış etki” şartının yoruma dayalı olarak eklenmesi doğru değildir.
Asıl İşveren-Alt İşveren Sorumluluğu
21. Hukuk Dairesi, 18.04.2017, E. 2016/15802, K. 2017/3195: Asıl işveren ile alt işverenin birlikte sorumluluğu müteselsil sorumluluktur; alt işverenin işçisi asıl işverene, alt işverene veya ikisine birlikte dava açabilir.
Tazminat Hesabında TRH 2010 Tablosu
Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/1270, K. 2021/846: Maddi tazminat hesabında işçinin muhtemel yaşam süresi TRH 2010 Yaşam Tablosuna göre belirlenmelidir.
Kaçınılmazlık İlkesinin Sınırı
Hukuk Genel Kurulu, 4.7.2018, E. 2018/6, K. 2018/1322: Bilirkişi raporlarında sık görülen yüzde 100 kaçınılmazlık tespiti tek başına yeterli değildir; işverenin tüm önlemleri alıp almadığı somut olarak incelenmeden kaçınılmazlık kabul edilemez.
Ceza Mahkemesi Kusur Oranı Bağlamaz
17. Hukuk Dairesi, 06.03.2014, E. 2013/20077, K. 2014/3268: TBK m.74 gereği ceza mahkemesinde belirlenen kusur oranı hukuk hakimini bağlamaz; hukuk mahkemesi kendi bilirkişi incelemesini yaptırabilir. İlke trafik kazasına ilişkin karardan alınmıştır ancak madde hükmü olay türünden bağımsız tüm tazminat davalarında geçerlidir.
Özel Durumlarda İş Kazası Tazminatı Hakları
Bazı özel durumlarda haklar farklılık gösterebilir. Sigortasız çalışan işçi de tazminat talep edebilir; Yargıtay bu yönde kararlıdır. Stajyer ve çıraklar da iş kazası geçirirse tazminat alabilir. Taşeron işçisi hem asıl işverene hem alt işverene dava açıp ikisinden de ayrı ayrı tahsil edebilir. İşyeri dışında görevli gönderilen işçinin başına gelen olay iş kazasıdır; işverenin sağladığı serviste geçen kaza da iş kazası sayılır, ancak kendi aracıyla işe giderken yapılan kaza iş kazası değildir. Emziren işçinin süt izninde yaşadığı kaza da iş kazasıdır.
Maluliyet Raporuna İtiraz Süreci ve Önemi
SGK Sağlık Kurulu’nun belirlediği oran düşük çıkarsa tazminat miktarını etkileyeceği için itiraz edilmelidir. İtiraz süresi raporun tebliğinden itibaren 10 gündür ve SGK Yüksek Sağlık Kuruluna yapılır. Yüksek Sağlık Kurulu 2-4 ay içinde yeniden değerlendirir ve gerekirse ek tetkik ister. Oranın birkaç puan artması, sürekli iş göremezlik tazminatını belirgin şekilde yükseltebilir; bu nedenle itiraz dilekçesi tıbbi raporlarla desteklenmelidir. İtiraz süresi kaçırılırsa ilk rapor kesinleşir ve dava sürecinde bu orana bağlı kalınır.
Sıkça Sorulan Sorular
İş kazası sonrası ilk ne yapmalıyım?
Sağlık kuruluşuna gidip “iş kazası” kaydı yaptırın, tüm belgeleri saklayın. İşveren 3 iş günü içinde bildirim yapmazsa siz SGK’ya başvurun.
İşveren bildirimi yapmadı ne yapayım?
SGK İl Müdürlüğüne dilekçeyle başvurun. Hastane kayıtları ve tanık beyanıyla kazayı ispat edebilirsiniz; işverenin bildirim yapmaması sizin tazminat hakkınızı etkilemez, sadece işverene idari para cezası getirir.
Maluliyet oranı nasıl belirlenir?
SGK Sağlık Kurulu, tedavi sonrası Çalışma Gücü Kaybı Yönetmeliği ekindeki cetvellere göre oran tespit eder. Düşük çıkarsa 10 gün içinde Yüksek Sağlık Kuruluna itiraz edilir.
SGK geliri varsa ayrıca dava açılır mı?
Evet. SGK ödemesi tazminat hakkını etkilemez; mahkeme kararından SGK’nın ödediği kısım mahsup edilir, eksik kalan fark işverenden tahsil edilir.
Dava açarsam işten çıkarılır mıyım?
Hayır, bu sebeple yapılan fesih hukuka aykırıdır. İşveren yine de çıkarırsa kıdem ve ihbar tazminatı ayrıca doğar.
Kısmen kusurlu işçi tazminat alabilir mi?
Evet, tazminat tamamen ortadan kalkmaz; yalnızca kusur oranında indirim yapılır. Kusur oranını bilirkişi raporu belirler ve rapora itiraz hakkı vardır.
Tazminat vergiye tabi midir?
Hayır, mahkeme kararıyla alınan iş kazası tazminatı gelir vergisi ve damga vergisinden muaftır.
Dava süreci ne kadar sürer?
İlk derece mahkeme 18-24 ay sürer; istinaf ve temyiz eklenirse toplam süre uzar. İş kazası tazminatı davalarında maluliyet oranındaki itiraz veya bilirkişi raporuna yapılan itirazlar süreci ayrıca uzatabilir.
Hangi mahkemede dava açılır?
İş Mahkemesinde açılır. Kazanın olduğu yer veya işverenin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir; işçi ikisinden birini seçebilir.
Taşeron işçisiyim kime dava açarım?
Dilekçede her iki işvereni de davalı gösterebilirsiniz; hangisine yönelttiğinizden bağımsız olarak iş kazası tazminatının tamamını tek bir sorumludan tahsil etme hakkınız vardır.
Servis kazası iş kazası mıdır?
Evet, işverenin sağladığı serviste gidiş veya dönüşte olan kaza iş kazasıdır. Farkı: kendi aracınızla giderken yaptığınız kaza bu kapsama girmez.
Anlaşma teklifi kabul edilmeli mi?
Her dosya farklıdır; kabul etmeden önce teklifi bilirkişi tahmininizle karşılaştırın. İş kazası tazminatı davasında kesinleşen bilirkişi raporu genellikle ilk tekliften daha yüksek bir tutara işaret eder.
Gerekli belgeler nelerdir?
Tam liste yukarıdaki “Gerekli Belgeler” bölümündedir. Eksik belge dava sürecini uzatabileceğinden toplama işlemine kaza sonrası hemen başlamak önemlidir.
Stajyer öğrenci tazminat alabilir mi?
Evet. SGK’ya kayıtlı olup olmadığı sonucu değiştirmez; bu durumda okul ve işveren birlikte sorumlu tutulabilir.
Ölüm halinde kimler tazminat alır?
Eş, çocuklar ve destek gördüğünü ispatlayan anne-baba destekten yoksun kalma tazminatı alabilir. Payların oranı sabit değildir, hak sahibi sayısına göre bilirkişi tarafından hesaplanır.
Avukat ücreti ne kadar öderim?
Uygulamada genellikle kazanılan tazminatın belirli bir yüzdesi başarı primi olarak kararlaştırılır; oran ve ödeme şekli avukatla yapılan sözleşmede netleştirilir.
İlgili Rehberler
SGK bildirim ve rapor sorgulama için sgk.gov.tr, mevzuat için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı kullanılabilir.