Maaşı Ödenmeyen İşçi Ne Yapmalı ve Hakları Nelerdir 2026

Maaşı ödenmeyen işçi üç yoldan birini seçebilir: iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshetmek, ödeme gününden itibaren 20 gün geçtikten sonra iş görmekten kaçınmak veya çalışmayı sürdürerek alacağını arabuluculuk ve dava yoluyla istemek. Ücretin hiç ödenmemesi ile eksik veya geç ödenmesi arasında fark yoktur. Haklı fesihle ayrılan işçi, bir yıllık kıdemi varsa kıdem tazminatını da alır. Geciken ücrete ayrıca faiz işler.

Maaşı Ödenmeyen İşçinin Hakları Nelerdir

İşverenin iş sözleşmesindeki asıl borcu ücret ödemektir. Bu borç yerine getirilmediğinde işçinin önünde üç bağımsız yol açılır:

• İş görmekten kaçınma: İşçi çalışmayı durdurur ancak sözleşme sona ermez, askıda kalır.
• Haklı nedenle derhal fesih: İşçi bildirim süresi beklemeden ayrılır ve tazminat haklarını talep eder.
• Çalışarak talep: İşçi işine devam eder; alacaklarını iş ilişkisi bozulmadan tahsil eder.

Bu yollar birbirini dışlamaz. Önce iş görmekten kaçınan işçi, ödeme yine yapılmazsa sonradan haklı fesih yoluna geçebilir.

İş Görmekten Kaçınma Hakkı ve Şartları

İş Kanunu m.34 uyarınca ücreti ödeme gününden itibaren 20 takvim günü içinde mücbir sebep olmaksızın ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir. Yerleşik içtihat, ekonomik kriz ve nakit sıkışıklığını mücbir sebep saymaz; işverenin ticari riski işçiye yansıtılamaz. Bu hakkı kullanan işçi işyerine gelmeli ancak fiilen çalışmamalıdır; işyerine hiç gitmemek devamsızlık sayılıp işverene fesih imkânı verebilir. Kaçınma süresince işveren sözleşmeyi bu nedenle feshedemez, yerine yeni işçi alamaz ve işi başkasına yaptıramaz. Çalışmayan işçi sayısı ne olursa olsun eylem grev sayılmaz. Buna karşılık işçi, çalışmadığı bu günler için ücret isteyemez.

Haklı Nedenle Derhal Fesih Hakkı

Ücreti kanuna veya sözleşmeye uygun hesaplanmayan ya da ödenmeyen işçi, İş Kanunu m.24/II-e uyarınca sözleşmeyi derhal feshedebilir. Bu hak için bekleme süresi aranmaz; ödeme günü geçtiği anda doğar. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2007/37108 E., 2008/6304 K. sayılı kararında buradaki ücretin geniş yorumlanacağını benimsemiştir: ikramiye, prim, yakacak ve giyecek yardımı, fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil alacaklarının ödenmemesi de aynı imkânı verir. Bu geniş yorum, iş görmekten kaçınma hakkı için de geçerlidir.

Haklı fesihlerde geçerli olan 6 iş günlük hak düşürücü süre (İş Kanunu m.26), ödenmeme süregelen bir ihlal olduğundan her ödemesiz günle yeniden işler; aylardır ücret alamayan işçi bugün de fesih yapabilir. Sınır, dürüstlük kuralıdır: yıllarca düzenli ödeme yapan işverene karşı ilk kez yaşanan bir günlük gecikmeyle fesih, hakkın kötüye kullanımı sayılabilir.

Haklı Fesihte İşçinin Alacakları

Ücret ödenmediği için sözleşmesini fesheden işçi şu kalemleri talep edebilir:

• Birikmiş ücretlerin tamamı, faiziyle birlikte
• Kıdem tazminatı (en az 1 yıllık kıdem şartıyla)
• Kullanılmayan yıllık izinlerin ücreti
• Fazla mesai ücreti ile ulusal bayram ve genel tatil (UBGT) alacakları

İhbar tazminatı bu listede yoktur; sözleşmeyi fesheden taraf işçi olduğundan bu tazminat doğmaz. Karşılığında işçi de ihbar süresi çalışmak zorunda değildir. Örnek: 4 yıl kıdemli, 40.000 TL brüt maaşlı ve 3 aylık ücreti ödenmeyen işçi, 160.000 TL brüt kıdem tazminatı ile 120.000 TL brüt ücret alacağını talep eder. Brüt maaşın kıdem tazminatı tavanını aştığı hallerde kıdem hesabı tavan üzerinden yapılır.

Maaşı Ödenmeyen İşçi Ne Yapmalı Adım Adım

1. Delilleri toplayın: Banka dökümleri, bordrolar, iş sözleşmesi ve yazışmalar saklanır. Ödemenin yapıldığını ispat yükü işverendedir.
2. İhtarname gönderin: Zorunlu değildir; ancak noter ihtarnamesi işvereni temerrüde düşürür ve faizin başlangıcını netleştirir. Ödenmeyen aylar, tutarlar ve makul bir ödeme süresi belirtilir.
3. Yazılı fesih bildirimi yapın: Bildirimde ödenmeyen ücretler fesih gerekçesi olarak açıkça yazılır. İstifa dilekçesi veya ibraname imzalamak, tazminat haklarını tehlikeye atar; gerekçesiz “şahsi nedenlerle” ifadesi de fesih davasında işçiyi bağlar.
4. Arabulucuya başvurun: 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 gereği işçi alacaklarında arabuluculuk dava şartıdır; başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir.
5. Dava açın: Anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren 2 hafta içinde İş Mahkemesinde dava açılır. Bilirkişi alacağı hesaplar; kesinleşen karar icrayla tahsil edilir.

Maaşı Ödenmeyen İşçi Nereye Şikayet Edebilir

ALO 170 hattı, alo170.gov.tr ve CİMER üzerinden Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına şikayet iletilebilir. Şikayet üzerine iş müfettişi denetimi yapılır. Prim eksikliği veya sigortasız çalıştırma varsa SGK İl Müdürlüğüne ayrıca başvurulur. Bu yollar alacağı doğrudan tahsil ettirmez; denetim ve idari yaptırım baskısıyla işvereni ödemeye zorlar. İşten ayrılmak istemeyen işçi için caydırıcı bir ara çözümdür.

SGK Çıkış Kodu ve İşsizlik Ödeneği

Ücret ödenmediği için haklı fesih yapan işçinin işten ayrılış bildirgesine Kod 24 işlenir. Bu kodla İŞKUR’a başvuran işçi, fesihten önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olma ve son 3 yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi şartlarını sağlıyorsa işsizlik ödeneği alır. 2019’daki değişiklikle 120 günün kesintisiz olması şartı kaldırılmıştır; raporlu veya ücretsiz izinli günler hakkı düşürmez. İşveren çıkışı yanlışlıkla istifa gibi bildirirse SGK’ya itiraz edilerek kodun düzeltilmesi istenir.

Ücret Garanti Fonu ve İşverenin İflası

İşveren hakkında konkordato kararı verilmiş, iflas açılmış veya aciz vesikası alınmışsa devreye İŞKUR bünyesindeki Ücret Garanti Fonu girer. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu Ek m.1 ile kurulan fon, işçinin ödenmeyen en fazla 3 aylık temel ücretini karşılar; kıdem ve ihbar tazminatı bu fondan ödenmez. Yararlanmak için işçinin, işverenin ödeme güçlüğüne düşmesinden önceki son 1 yıl içinde aynı işyerinde çalışmış olması gerekir. Fon ödemesi, kalan alacaklar için yargı yolunu kapatmaz.

Ücret Alacağında Faiz ve Zamanaşımı

Gününde ödenmeyen ücrete, bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir. Bu oran yasal faizin üzerindedir ve işçiyi enflasyona karşı korur. Kıdem tazminatında da aynı faiz türü geçerlidir; faiz, fesih tarihinden itibaren yürütülür. Ücret alacaklarında zamanaşımı 5 yıldır ve her ayın ücreti için o ücretin muaccel olduğu tarihte ayrı ayrı başlar. Süre, iş sözleşmesi devam ederken de işler; bu yüzden çalışmayı sürdüren işçinin eski aylara ait alacakları zamanla düşebilir.

Maaşın Elden Ödenmesi ve Eksik Gösterilmesi

En az 5 işçi çalıştıran işyerlerinde ücretin banka aracılığıyla ödenmesi zorunludur (İş Kanunu m.32). Buna rağmen maaşın bir kısmını bankadan, kalanını elden ödeyerek SGK’ya düşük kazanç bildiren işverenler vardır. Yerleşik içtihat, ücretin kuruma gerçeğinden düşük bildirilmesini başlı başına haklı fesih sebebi kabul eder. Gerçek ücret; tanık beyanları, meslek odalarından alınan emsal ücret araştırması, işçinin kıdemi ve yaptığı işin niteliği birlikte değerlendirilerek belirlenir. Elden ödemenin kanıtında mesajlaşmalar ve yazışmalar da dikkate alınır.

Ücret Ödemeyen İşverene Uygulanacak Cezalar

Ücreti süresinde ödemeyen veya eksik ödeyen işverene, İş Kanunu m.102 uyarınca her işçi ve her ay için ayrı ayrı idari para cezası kesilir. Banka üzerinden ödeme zorunluluğuna aykırılık ayrıca cezalandırılır. Kuruma eksik kazanç bildirilmişse 5510 sayılı Kanun kapsamında ek idari para cezaları ve geriye dönük prim tahakkuku gündeme gelir. Bu yaptırımlar işçinin alacağından bağımsızdır; ceza kesilmesi işverenin ödeme borcunu ortadan kaldırmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Maaş günü sözleşmede yazmıyorsa ödeme ne zaman yapılmalı?

Ücret en geç ayda bir ödenir. Sözleşmede gün belirtilmemişse işyerinde yerleşik uygulamayla oluşan ödeme günü esas alınır ve gecikme bu günden itibaren hesaplanır.

İşveren maaş yerine mal veya hizmet verebilir mi?

Hayır. Asıl ücretin para olarak ödenmesi zorunludur. Erzak, ürün veya konaklama gibi ayni menfaatler ancak ücrete ek olarak kararlaştırılabilir; asıl ücretin yerine geçmez.

Taşeron işçisi ödenmeyen maaşını asıl işverenden isteyebilir mi?

Evet. Asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı ücret alacaklarından alt işverenle birlikte müteselsilen sorumludur. İşçi alacağını her iki işverenden de talep edebilir.

Fesihten sonra işveren maaşı yatırırsa fesih geçersiz olur mu?

Hayır. Fesih, bildirimin karşı tarafa ulaşmasıyla sonuç doğurur. Sonradan yapılan ödeme feshi ortadan kaldırmaz; yalnızca alacak tutarından düşülür.

Deneme süresindeki işçinin maaşı ödenmezse hakları nelerdir?

Aynı yollar deneme süresinde de açıktır. İşçi ücretini faiziyle ister ve sözleşmeyi feshedebilir. Bir yıllık kıdem dolmadığı için yalnızca kıdem tazminatı doğmaz.

İşveren ücretten ceza adı altında kesinti yapabilir mi?

Ancak sözleşmede veya toplu iş sözleşmesinde gösterilen sebeplerle yapabilir. Kesinti bir ayda iki gündelikten fazla olamaz ve işçiye derhal sebebiyle birlikte bildirilir.

Dava yerine doğrudan icra takibi başlatılabilir mi?

İlamsız icra takibi mümkündür. Ancak işveren takibe itiraz ederse takip durur; itirazın iptali davası öncesinde arabuluculuk aşamasından yine geçilir.

İlgili Rehberler

• Çalışma hukuku ana sayfa
• İşçi hakları
• İşten çıkarılan işçinin hakları
• Kendi isteğiyle işten ayrılan işçi tazminat alabilir mi

Güncel mevzuat metni için 4857 sayılı İş Kanunu resmi kaynağından incelenebilir.